Anadan olduğu yer

Azərbaycan respublikası, Bakı şəhəri

Təvəllüdü

18.01.1965

Bitirdiyi ali təhsil müəssisəsi

Azərbaycan Dövlət Universiteti (indiki BDU)

Elmi dərəcəsi

Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Elmi rütbəsi

Dosent

Namizədlik dissertasiyasının ixtisas şifri, ixtisasın adı və mövzusu

2406.02

Biokimya

“Dunaliella salina yaşıl yosununun NaCl-un yüksək qatılığına adaptasiya reaksiyaları”

Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı

120

Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı

58

Beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı

17

Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı

-

Kadr hazırlığı:

-          fəlsəfə doktorlarının sayı

-

Əsas elmi nailiyyətləri

İlk dəfə duzun yüksək qatılığında birhüceyrəli yaşıl D. salina yosununda oksidləşmə stresi fermentlərinin müqayisəli analizi aparılmış, antioksidant fermentlərin aktivliyinin artması ilə onların bəzi izoenzimlərinin de novo sintezi arasında əlaqənin olmasına dair məlumatlar əldə edilmişdir.

Davamlı torpaq quraqlığına məruz qalan buğda genotiplərində ontogenezin bütün fazalarında antioksidant müdafiə sistemləri ətraflı tədqiq edilmiş, ilk dəfə olaraq stres zamanı genomun ekspressiyasında baş verən dəyişikliklərin nəticəsi kimi buğda bitkisinin yarpaqlarında askorbatperoksidazanın üç, qlutationreduktazanın isə dörd yeni izoforması aşkar olunmuşdur. Quraqlıq şəraitində bitkilərdə superoksid radikallarının detoksifikasiyasında mühüm rolun Mn-SOD-a məxsus olması göstərilmiş, bu fermentlərin stresə davamlı sortların seleksiyası zamanı quraqlığa davamlılığın markeri kimi istifadəsi təklif olunmuşdur.

Elmi əsərlərinin adları

1. Aliyeva N.Kh., Aliyeva D.R., Suleymanov S.Y., Rzayev F.H., Gasimov E.K., Huseynova I.M. (2025) Comparative analysis of mesophyll and bundle sheath chloroplasts from maize plants subjected to salt stress. Biochemistry (Moscow), 90(4): 522-533
2. Isgandarova T.Y., Rustamova S.M., Aliyeva D.R., Rzayev F.H., Gasimov E.K., Huseynova I.M. (2024) Antioxidant and ultrastructural alterations in wheat during drought-induced leaf senescence. Agronomy, 14(12): 2924. org/10.3390/agronomy14122924
3. Durna Aliyeva, Irada Huseynova (2023) Antioxidant defense and stress tolerance in plants. Baku: Elm, 2023, 360 p.
4. Aliyeva D.R., Gurbanova U.A., Rzayev F.H., Gasimov E.K., Huseynova I.M. (2023) Biochemical and Ultrastructural Changes in Wheat Plants during Drought Stress. Biochemistry (Moscow), 88(11): 1944-1955, doi: 10.1134/S0006297923110226
5. Bayramovan N.K., Sultanova,N.F., Aliyeva D.R., Huseynova I.M. (2021) Lipid Peroxidation Level and Peroxidase Activity in (Vitis vinifera) Leaves Infected with Grapevine Leafroll-Associated Virus 3. Indian Journal of Science and Technology. 14(36): 2842-2849, doi: 10.17485/IJST/v14i36.1612
6. Aliyeva D.R., Aydinli L.M., Zulfugarov I.S., Huseynova I.M. (2020) Diurnal changes of the ascorbate-glutathione cycle components in wheat genotypes exposed to drought. Functional Plant Biology, org/10.1071/FP19375
7. Aliyeva D. R., Aydinli L.M., Pashayeva A.N., Zulfugarov I.S., Huseynova I.M. (2020) Photosynthetic machinery and antioxidant status of wheat genotypes under drought stress followed by rewatering. Photosynthetica, 58 (5): 1217-1225, doi.org/10.32615/ps.2020.074
8. Aliyeva N.K., Aliyeva D.R., Suleymanov S.Y., Rzayev F.H., Gasimov E.K., Huseynova I.M. (2020) Biochemical properties and ultrastructure of mesophyll and bundle sheath thylakoids from maize (Zea mays) chloroplasts. Functional Plant Biology,  org/10.1071/FP20004
9. Aydinli L.M. Aliyeva D.R. Huseynova I.M. Response of antioxidant defense system to drought and re-waterıng in Triticum aestivum Varieties. Reports of ANAS, (1): 69-73, 2019
10. Nargiz Sultanova, Nargiz Bayramova, Durna Aliyeva, Mina Rastgou, Irada Huseynova. (2019) Induced changes in metabolic constituents of grapevine (Vitisvinifera) leaves infected with grapevine leafroll-associated virus-3. Physiological and Molecular Plant Pathology, 106: 57-63.
11. Huseynova I.M., Mirzoyeva S.M., Sultanova N.F., Mustafayev N.Sh., Aliyev J.A. (2018) Virus-induced changes in photosynthetic parameters and peroxidase isoenzymes contents in tomato (Solanum lycopersicum L.) Photosynthetica, Springer, 56(3): 841-850.
12. Huseynova I.M., Balakishiyeva G.Sh., Aliyeva D.R., Gurbanova U.A., Bayramova J.A., Mustafayev N.Sh.. and Aliyev J.A. (2017) Changes in the activities of metabolic enzymes and antioxidant defense system in 'Candidatus phytoplasma solani' infected pepper (Capsicum annuum ) plants. Net Journal of Agricultural Science. 5(2): 58-65.
13. Irada M. Huseynova, Samira M.Rustamova, Durna R. Aliyeva, Hasan G. Babayev and Jalal A. Aliyev. (2016) Photosynthesis, antioxidant protection and drought tolerance in plants. Springer International Publishing, Switzerland, M.A. Hossain et al. (eds.), Drought Stress Tolerance in Plants. Vol. 1 pp. 349-378. DOI 10. 1007/978-3-319-28899-4_15. (invited chapter).
14. Huseynova I.M., Allahverdiyev T.I., Babayev H.G., Aliyeva D.R., Rustamova S.M., Aliyev J.A. (2016) Wheat: approaches to improve under water stress. Water Stress and Crop Plants: A Sustainable Approach, John Wiley, UK, pp. 506-542 (invited chapter).
15. Əliyeva D.R. (2016) Oksigenin fəal formalarını zərərsizləşdirən antioksidant maddələr və onların təsnifat formaları. AMEA-nın Xəbərləri (biologiya və tibb elmləri), cild 71, №1, səh. 20-24.
16. Irada M. Huseynova, Samira M. Rustamova, Saftar Y. Suleymanov, Durna R. Aliyeva, Alamdar Ch. Mammadov, Jalal A. Aliyev. (2016) Drought-induced changes in photosynthetic apparatus and antioxidant components of wheat (Triticum durum) varieties. Photosynthesis Research, 130(1-3): 215-223, DOI 10.1007/s11120-016-0244-z.
17. Irada M. Huseynova , Durna R. Aliyeva, Alamdar Ch. Mammadov, Jalal A. Aliyev. (2015) Hydrogen peroxide generation and antioxidant enzyme activities in the leaves and roots of wheat cultivars subjected to long-term soil drought stress. Photosynthesis Research, 125(1): 279-289.
18. Султанова Н., Гусейнова А., Алиева Д., Гусейнова И. Влияние вирусной инфекции на белковый состав тилакоидной мембраны томата, перца и огурца // «Живые и биокосные системы». – 2014. – № 9; URL: http://www.jbks.ru/archive/issue-9/article-9.
19. Huseynova, I.M., Nasrullayeva, M.Y., Rustamova, S.M., Aliyeva, D.R. and Aliyev, J.A. (2014) Differential Responses of Antioxidative System to Soil Water Shortage in Barley (Hordeum vulgare L.) Genotypes. Advances in Biological Chemistry, 4: 351-359. doi.org/10.4236/abc.2014.46040.
20. Huseynova I.M., Aliyeva D.R., Aliyev J.A. (2014) Subcellular localization and responses of superoxide dismutase isoforms in local wheat varieties subjected to continuous soil drought. Plant Physiology and Biochemistry, 81: 54-60.
21. Гусейнова И.М.,.Алиева Д..Р., Алиев Д..А. (2013) Активность и субклеточная локализация изоформ супероксиддисмутазы, накопление глицина бетаина и малондиальдегидау генотипов пшеницы при долговременной почвенной засухи. AMEA-nın Xəbərlərı (biologiya və tibb elmləri), 68(2): 12-22.
22. Huseynova I.M., Aliyeva D.R., Aliyev J.A. (2013) Plant responses to stresses: Role of ascorbate peroxidase in the antioxidant protection. In: “Peroxidases: Biochemical characteristics, function and potential applications”. Eds: Lucas Bogaert and Noah Coppens, Nova Science Publishers, Inc., pp. 141-158, www. novapublishers.com. (invited chapter).
23. Алиева Д.Р., Бабаев Г.Г., Азизов И.В. Активность и изоферментный состав пероксидазы клеток Dunaliella salinaпри солевом стрессе. Вестник Днепропетровского Университета, Серия: Биология, Медицина, 2010, вып.1, т.1, с. 16-21
24. Алиева Д.Р., Бабаев Г.Г., Азизов И.В. Влияние повышения концентрации NaCl на фотосинтез и активность каталазы клеток Dunaliella salina. Вестник Днепропетровского Университета, Серия: Биология, Экология, 2009, вып.17, т.1, с. 3-9.
25. Aliyeva D.R., Babayev H.G., Azizov I.V. Effect of high NaCl concentration on photosynthesis and activity of enzymes associated with protection against oxidative stress in Dunaliella salina. Transaction on Agri. Science, 2009, v.6, №4, pp. 1-7.

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü

Azərbaycan Molekulyar Bioloqlar və Biokimyaçılar Cəmiyyətinin üzvü

Pedaqoji fəaliyyəti

-

Digər fəaliyyəti

-

Təltif və mükafatları

AMEA-nın Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsinin Fəxri Fərmanı (2015, 2024);

AMEA-nın birinci vitse-prezidentinin Fəxri Fərmanı (2020);

AMEA Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunun Fəxri Fərmanı (2020, 2025).

İş yeri və ünvanı

AR ETN Molekulyar Biologiya, İzzət Nəbiyev küçəsi 11, Bakı AZ1073, Azərbaycan

Vəzifəsi

Elmi katib

Xidməti tel.

(+994 12) 510 89 41 

Mobil tel.

(+994 55) 486 16 52 

Ev tel.

(+994 12) 342 04 46 

Faks

(+994 12) 510 24 33 

Elektron poçtu

d.aliyeva@imbb.science.az