AzEnRu
Ana səhifəHəsən Qərib oğlu Babayev sa sa

 

                                                       Həsən Qərib oğlu Babayev                                                

 

Anadan olduğu yer

Ermənistan Resp., Spitak (Hamamlı) rayonu, Qursalı kəndi 

Təvəllüdü

01 fevral 1961 

Bitirdiyi ali təhsil müəssisəsi

S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universiteti (indiki BDU), biologiya fakultəsi

Elmi dərəcəsi

Biologiya elmləri doktoru

Elmi rütbəsi

Dosent 

Namizədlik dissertasiyasının ixtisas şifri, ixtisasın adı və mövzusu

2406.02

 

Biokimya

 

“C4 bitki olan amarant (Amaranthus cruentus L.) yarpaqlarının karboanhidrazası”

Doktorluq dissertasiyasının ixtisas şifri, ixtisasın adı və mövzusu

2406.02

 

Biokimya

 

“Buğda və amarant bitkilərinin quraqlıq və duz streslərinə davamlılığının biokimyəvi xüsusiyyətləri”

Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı

274

Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı

101

Beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrin sayı

40

Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı

 

Kadr hazırlığı:

fəlsəfə doktorlarının sayı

elmlər doktorlarının sayı

4

Əsas elmi nailiyyətləri

Elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərini fotosintez, enzimologiya, stresin fiziologiyası və biokimyası, abiotik stres faktorlarının təsirinə qarşı bitki orqanizmlərində yaranan adaptasiyası mexanizmlərinin öyrənilməsi təşkil edir. İlk dəfə olaraq NAD-ME tip C4-bitki olan amarant yarpaqlarından karboanhidraza fermenti təmizlənmiş və onun subhüceyrə lokalizasiyasına, fiziki-kimyəvi və kinetik xassələrinə görə fərqlənən iki izoformasının olduğu sübut edilmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, C3 və C4 bitkilərin yarpaqlarında malatın metabolizmində iştirak edən fermentlər adaptasiyaedici xassəyə malik olmaqla mürəkkəb izoferment tərkibinə malikdir. Stresin təsirindən asılı olaraq bu fermentlər izoferment spektrlərini asanlıqla dəyişdirə bilirlər. Duz stresi şəraitində karbon və malat metabolizmi fermentlərinin aktivliyi ilə kök hüceyrələrində H+-nasoslarının aktivliyi arasında korrelyasiyanın olduğu aşkar olunmuşdur. Müəyyən olunmuşdur ki, NAD-MDH kök hüceyrələrində tənəffüsün son məhsulu olan CO2-nin metabolizmini həyata keçirməklə enerjiyaranma prosesində iştirak edir. KA reaksiyasının digər məhsulu olan H+-ionları isə H+-nasosları ilə ətraf mühitə verilərək rizosferada növspesifik turşuluğun yaranmasına səbəb olur.

Buğda toxumlarının morfofizioloji əlamətləri ilə H+-nasosların aktivliyi arasında müsbət korrelyasiyanın olduğu aşkar olunmuşdur. Müəyyən olunmuşdur ki, buğdanın yüksək məhsuldar genotiplərində II və V, aşağı məhsuldar genotiplərində isə I bioqrup daha üstün potensial məhsuldarlığa malikdir. Genotiplərin davamlılığı IV və V bioqruplar hesabına təmin edilir.

 

Elmi əsərlərinin adları
  1. Guliyeva N.R., Jafarov E.S., Babayev H.G. Comparative study of catalase, piruvate kinase, oxalacetate decarboxylase, NAD-malatedehydrogenase in leaves and activity of H+-pumps in roots of common bean plants exposed to salt stress // Advanced Studies in Biology, 2020, v. 12, № 1, p. 1-7. Bulqariya, Thomson Reuters. IF, doi: 10.12988/asb.91212
  2. Guliyeva N., Jafarov E., Babayev H. Comparatıve study of the effects of radıatıon and salt stresses on the actıvıty of oxaloacetate dexarboxylase ın leaves of common bean // International Journal of Botany Studies, 2020, v. 5, Issue 3, p. 269-273, ISSN: 2455-541X; Impact Factor: RJIF 5.12, www.botanyjournals.com, India.
  3. Jafarov E.S., Qarayeva K.G., Babayev G. Antioxidant reaction of Solanum lycopersicum L. and its first generation to pre-sowing γ - irradiation of seeds // International Journal of Botany Studies. 2020, v. 5, Issue 3, p. 517-522. ISSN: 2455-541X; Impact Factor: RJIF 5.12, www.botanyjournals.com, India.
  4. Jafarov E.S., Guliyeva N.R., Babayev H.G., GojaevaA., Mamedova G.A. Role of Pre-Sowing Gamma-Irradiation of Seeds in the Salt-Resistance of Phaseolus vulgaris L. // Journal of Stress Physiology and Biochemistry. 2020, v. 16, № 3, p. 116-125 (Russian Journal. Irkutsk)
  5. Abiyev H.A., Jafarov E.S., Topchiyeva Sh.A., Babayev G., Kh.R. Mammadova. Study of the effect of Some Physical and Chemical Factors on the Biological Properties and Chemical composition of Viper venom // Advanced Studies in Biology, 2020, v. 12, № 1, p. 29-36. Bulqariya, Thomson Reuters. IF, doi: 10.12988/asb.91224
  6. Abıyev H.Ə., Babayev H.Q., Guliyev N.M. Buğda bitkisində dekarboksilləşdirici NAD-malatdehidrogenaza fermentinin fiziki-kimyəvi və kinetik xassələrinə su stresinin təsiri // Azərbaycan təbiətinin müasir nailiyyətləri (Rüblük elmi-praktik jurnal). 2020, № 3. s. 122-129
  7. Бабаев Г.Г., Абыев Г.А., Гулиев Н.М. Влияние водного стресса на физиологические и биохимические свойства НАД-Малик энзима в листьях пшеницы // Биомедицина, 2020, т. 18, № 4, с. 11-16
  8. Babayev H.G., Abıyev H.A., Quliyev N.M. The effect of water stress on the physiologo-biochemical properties of NAD-malic enzyme of  the wheat leaves // Journal of Biomedicine, AMU, Baku, 2020, v. 18, № 4, p.17-21
  9. Musayeva S.V., Babayev H.G. Oxaloacetate decarboxylase activity in Chick pea leaves // Transaction of the institute of Molecular Biology and Biotechnologies. 2020, v. 4, p. 33-37
  10. Babayev H.Q., Abıyev H.Ə., Adizadə Z.A. Qarğıdalı bitkisinin orqanlarında antioksidant sistemin bəzi fermentlərinin aktivliyinə duz stresinin təsiri // Azərbaycanda tibbin müasir nailiyyətləri (Rüblük elmi-praktik jurnal), 2020, № 4, s. 156-162
  11. Guliyeva N.R., Jafarov E.S., Babayev H.G. Effect of various radiation doses on the pyruvate kinase activity in   Common bean leaves // Reports of ANAS, 2020, v. LXXVI, № 3-4, p. 79-83
  12. Abiyev Huseyn, Jafarov Elimkhan, Topchiyeva Shafiqa, Babayev Hasan. Effect of gamma irradiation and high temperature on the toxicity of the Venom of Transcaucasian gyurza (Macrovipera lebetina obtusa) // Sylwan, Poland, English edition, 2020, v. 164, issue 12, p. 165-177
  13. Sadıqova N.S., Babayev H.Q. Duzun müxtəlif qatılıqlarında amarant yarpaqlarında piruvatkinaza aktivliyinin subhüceyrə paylanması // Mustafa Kamal Atatürkün anadan olmasının 140 illik yubileyinə həsr olunmuş “Tarixdə şəxsiyyət” adlı XIV Beynəlxalq elmi konfransın materialları. 26 may, 2021, Ankara, Turkiyə, s.
  14. Guliyeva R., Babayev H.G., Jafarov E.S. Comparative study of some pyruvate and oxalacetate metabolism enzymes in common bean leaves under combined effect of radiation and salt // International Journal of Botany Studies, 2021, v. 6, issue 3, p. 485-488
  15. Sadıqova N.S., Babayev H.Q. Amarant yarpaqlarında piruvatkinaza fermentinin subhüceyrə paylanmasının öyrənilməsi // BDU, ʺBiologiyada elmi nailiyyətlər və çağırışlarʺ mövzusunda X Beynəlxalq Elmi Konfransın Materialları (6-7 may 2021). Bakı, 2021, s. 67-70
  16. Musayeva S.V., Babayev H.Q. Noxud bitkisində oksalasetatdekarboksilaza aktivliyinin təyini üçün optimal mühitin seçilməsi // BDU, ʺBiologiyada elmi nailiyyətlər və çağırışlarʺ mövzusunda X Beynəlxalq Elmi Konfransın Materialları (6-7 may 2021). Bakı, 2021, s. 65-67
  17. Babayev H.G., Musayeva S.V., Guliyev N.M. The effect of salt stress on carbonic anhydrase, NAD-malate dehydrogenase, oxaloacetate decarboxylase, and some antioxidant enzyme activities in amaranth plants // ANAS, Transaction of the Institute of Molecular Biology and Biotechnologies, 2021, v.5, p. 77-81
  18. Musayeva S.V., Babayev H.Q., Guliyev N.M. Comparative study of subcellular distribution of the oxaloacetatedecarboxylase activity in Chick Pea and maize leaves // Karabakh. II International Congress of applied sciences Azerbaijan Academy of Sciences ʺIn memory of Victory Day and Martyrsʺ (8-10 november 2021). Proceeding book, vol 1, p. 24
  19. Гулиева Н.Р., Джафаров Е.С., Бабаев Г.Г. Влияние предпосевного облучения семян на биоморфологические особенности Phaselolus vulgaris L. произрастающей в условиях солевого стресса // VIII Междунар. Радиобиологический съезд. Москва, 2021, c. 98
  20. Musayeva S.V., Babayev H.G. Subcellular distribution of the oxaloacetatedecarboxylase activity in Chick Pea leaves // Материалы Международной Научной Конференции ʺСтановлении и развитие экспериментальной биологии в Таджикистанеʺ. Дущанбе, 2022, с. 78-79
  21. Jafarov E.S., Velijanova M.Z., Babayev H.G. The effect of seed treatment with gamma irradiation on biometric indices and chlorophyll synthesis in the Maize (Zea mays) plant grown under salt stress // Journal of Stress Physiology and Biochemistry, 2022, v. 18, №. 2, p. 5-15, Russia, Irkutsk
  22. Назарова С.А., Бабаев Г.Г. Исследование активностью карбоангидразы и Н+-насосов в листьях и корневых системах амаранта в условиях засоленности среды // Материалы Международной Научной Конференции ʺИнтродукция, сохранение и использование биологического разнообразия флорыʺ, посвященной 90-летию Центрального ботанического сада Национальной Академии Наук Белоруси (28 июня-1 июля 2022, Минск, Белоруси). Часть 1,  с. 431-433
  23. Sadigova N.A., Alimamedzade I.M., Yusifova M.M., Babayev H.G., Jafarov E.S. Influence of technogenic pollution on the activity of catalase and ascorbate peroxidase in plant leaves // International Journal of Botany Studies, v. 7, Issue 1, 2022, p. 633-638,
  24. Musayeva S., Babayev H., Quliyev N. Oksalasetatdekarboksilaza fermentinin aktivliyinin noxud yarpaqlarının subhüceyrə fraksiyalarında lokalizasiyası // ʺŞuşa və ətraf ərazilərin biomüxtəlifliyi, torpaq və su ehtiyatları: Gələcəyə baxışʺ (Şuşa ilinə həsr olunur) mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransın materialları. Bakı-Şuşa, 22-24 sentyabr 2022-ci il, s. 82
  25. Alakbarova Sh.E., Jafarov E.S., Abiyev H.A., Babayev H.G. Effect of radiation, FeCl3 and ZnSO4 on the amount of photosynthetic pigments in cotton leaves // Journal of Radiation Research, 2022, v. 9, № 2, p. 28-36
  26. Ələkbərova Ş.E., Məmmədova X.R., Abıyev H.Ə., Salmanova R.Ə., Babayev H.Q. FeCl3 və ZnSO4-ün müxtəlif qatılıqlarının γ-şüalanmış toxumlardan inkişaf edən pambıq bitkisinin yarpaqlarında alkoqoldehisdrogenaza fermentinin aktivliyinə təsiri // Professor A.M.Əfəndiyevin 80 illik yubileyinə həsr edilmiş ʺBiokimya və Təbabətin aktual problemləriʺ elmi-praktik konfransın materialları, Bakı, ATU-2023, s. 26-27
  27. Musayeva L.Sh., Aliyev C.Ch., Babayev H.H., Guliyev N.M.The effect of salt stress on the activity of oxalacetate decarboxylase in Cvick Pea leaves // National Academy of Agrarian Sciences of Ukraine. Institute of Vegetable and melon research station ʺMayakʺ. Agrarian science and education: Historical flashback, modern paradigm? Development strategy. Materials V International scientific and practical conference (within the framework of the VIІI scientific forum "Science Week in Kruty, 2023",  March 3, 2023, Kruty village, Chernihiv region, Ukraine) Kruty, 2023. p. 170-179
  28. Alakbarova Sh.E., Abiyev H.A., Babayev H.H. The effect of chlorune and sulfate salts with different contents on the activity of the carbonic anhydrase enzyme in cotton plants leaves // National Academy of Agrarian Sciences of Ukraine. Institute of Vegetable and melon research station ʺMayakʺ. Agrarian science and education: Historical flashback, modern paradigm? Development strategy. Materials V International scientific and practical conference (within the framework of the VIІI scientific forum "Science Week in Kruty, 2023",  March 3, 2023, p. Kruty village, Chernihiv region, Ukraine) Kruty, 2023. 12-18
  29. Musayeva L.Ş., Abıyev H.Ə., Babayev H.Q., Quliyev N.M. Duz stresinin noxud bitkisinin yarpaqlarında oksalasetatdekarboksilaza fermentinin aktivliyinə təsiri // Akademik Rəhim Rəhimovun 100 illiyinə həsr olunmuş Beynəlxalq Elmi-Praktiki konfransın materialları. Bakı, 15 mart 2023, s. 58
  30. Ələkbərova Ş.E., Abıyev H.Ə., Babayev H.Q. γ-şüalarla işlənmiş toxumlardan inkişaf edən pambıq bitkisinin ontogenezində xlor və sulfat duzlarının müxtəlif növlərinin təsirinin müqayisəli tədqiqi // Akademik Rəhim Rəhimovun 100 illiyinə həsr olunmuş Beynəlxalq Elmi-Praktiki konfransın materialları. Bakı, 15 mart 2023, s. 18
  31. Ələkbərova Ş.E., Abıyev H.Ə., Babayev H.Q. FeCl3 və ZnSO4-ün müxtəlif qatılıqlarının pambıq bitkisində zülalların miqdarına və nitratreduktaza fermentinin aktivliyinə təsiri // Ümummilli lider H.Əliyevin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş ʺTəbabətin aktual problemləriʺ mövzusunda beynəlxalq elmi-praktiki konqresin materialları. ATU, 3-6 may 2023, s. 331-332
  32. Ələkbərova Şəhla, Babayev Həsən. Pambıq bitkisinin ontogenezində γ-şüaların kök və yarpaqlarda azot mübadiləsinə təsiri // AR ETN Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutu. ʺHeydər Əliyev və Azərbaycan təbiətiʺ mövzusunda beynəlxalq konfransın materialları. Bakı şəhəri, 19-20 iyun 2023-cü il. s. 162
  33. Yusif Zeynalov, Həsən Babayev, Nilufər Hüseynova, Aynur Ərəbzadə. Mərkəzi Nəbatat Bağının canlı bitki kolleksiyaları // AR ETN Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutu. ʺHeydər Əliyev və Azərbaycan təbiətiʺ mövzusunda beynəlxalq konfransın materialları. Bakı şəhəri, 19-20 iyun 2023-cü il. s. 37
  34. Alakbarova Sh.E., Jafərov E.S., Babayev H.G. Effect of radiation on the piqment content, gas exchange parameters, and activity of nitratereductase in cotton leaves // Transaction of the Institute of Molekular Biology and Biotechnology, MSE AR, 2023, v. 7, № 1, p. 139-143
  35. Алакбарова Ш.Э., Абиев Г.А, Бабаев Г.Г. Влияние солей на активность карбоангидразы и каталазы в листьях хлопчатника в онтогенезе // Международная научная конференция молодых ученых ʺФундаментальные и прикладные исследования в области молекулярной биологии, биохимии, биотехнологииʺ. Алматы - 17 ноября 2023 г. с. 50
  36. Аллахвердиев Н.И., Алакбарова Ш.Э., Бабаев Г.Г. Влияние NaCl на активность Н+- насосов в корнях, фотосинтез и количество биополимеров в листьях хлопчатника в онтогенезе // Международная научная конференция молодых ученых ʺФундаментальные и прикладные исследования в области молекулярной биологии, биохимии, биотехнологииʺ. Алматы - 17 ноября 2023 г. с. 49
  37. Ələkbərova Ş.E., Kərimova T.H., Babayev H.Q. Radiasiya, xlor və sulfat duzlarının pambıq bitkisinin fizioloji göstəricilərinə və bəzi biopolimerlərin miqdarına təsiri // AETƏİ-nun Elmi Əsərləri, 2023, 5(34) cild, № 1, s. 42-52
  38. Babayev H.G., Alakbarova Sh.E., Abiyev H.A., Jafarov S. Effect of radiation, different types chlorine and sulfate salts on the dynamics of nitrate reductase and carbonic anhydrase enzymes activities changes during the ontogeny of cotton plants // Journal of Radiation Researches, 2023, v. 10, №.1, p. 10-19, Baku
  39. Alakbarova Sh., Abıyev H., Avazov A., Babayev H., Cafarov E. The effect of radiation, chlorine and sulfate salts on the activity of carbomic anhydrase enzyme in the ontogenesis of the cotton plant // Journal of Chemical Health Risks, 2024, v. 14, №. 2, p. 3243-3248, Q4,. ISSN 2251-6727. Skopus, Iran, Elsevier
  40. Əbilova G.N., Babayev H.Q. Adi zirinc (Berberis vulgaris L.) bitkisinin Azərbaycanda yayılması və təbii ehtiyatları // Biomüxtəlifliyin dayanıqlığının təmin edilməsində yeni çaöırışlar (COP29). ʺYaşıl dünya və insan sağlamlığıʺ Beynəlxalq elmi-praktik konfransın materialları. Naxçıvan şəhəri, 3-4 iyun 2024, s. 79
  41. Babayev H., Zülfili J. Bərpa olunan və yaşıl enerji // BDU, Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 101-ci ildönümünə həsr olunmuş ʺQlobal iqlim dəyişkənlikləri və Azərbaycanın müasir ekosistemıʺ mövzusunda Respublika elmi konfransının materialları. Bakı, 16-17 may 2024-cü il, s. 181
  42. Zülfili J.E., Babayev H.Q. Şirin biyan (Glycyrriiza glabra) bitkisinin Azərbaycanda yayılması, ehtiyatı və bioloji fəal maddələri // Biomüxtəlifliyin dayanıqlığının təmin edilməsində yeni çağırışlar (COP29). Yaşıl dünya və insan sağlamlığı beynəlxalq elmi-praktik konfransın materialları. Naxçıvan şəhəri, 3-4 iyun 2024. s. 108
  43. Cabbarlı A.A., Babayev H.Q. Qlobal iqlim dəyişkənliyinin Naxçıvan MR-nın biomüxtəlifliyinə təsiri // Biomüxtəlifliyin dayanıqlığının təmin edilməsində yeni çağırışlar (COP29). Yaşıl dünya və insan sağlamlığı beynəlxalq elmi-praktik konfransın materialları. Naxçıvan şəhəri, 3-4 iyun 2024. s. 34
  44. Aliyev G.Kh., Abiev H.A., Babayev H.G. and Azizov I.V. Determination of the qualitative Composition of gingival microflora in patients with cementum caries, and periodontopathogens // Advanced Studies in Biology, v. 16, 2024, №. 1, p. 169 – 173
  45. Бабаев Г.Г., Алиев К.Х., Абилова Г.Н., Аллахвердиев Н.И. Перспективы адаптации пищевых и лекарственных растений, интроцированных в центральный ботанический сад // Тезисы Международная научно-практическая конференция ʺИзучение и сохранение биоразнообразия в ботанических садах и других интродукционных центрахʺ. Г. Донецк-г. Ялта, 21-25 октября 2024 г. Симферепол ИТ ʺАРИАЛʺ, 2024
  46. Babayev Hasan. Effect of drought on some physical and biological parameters and lactate dehydrogenase activity in the Maize leaves // Application of Digital and GWAS-based Technologies for the Wheat Improvement. International conference and field workshop. June 12-13, 2025, Baku-Gobustan, Azerbaijan. p. 163-165.
  47. Babayev H.G., Hajiyeva I. Study of the effect of salinity on the activity of catalase and ascorbate peroxidase in potato plant leaves // International conference EFEC2025, October 15-17, 2025, Baku, Azerbaijan. p.183
  48. Yusifova G.М., Həsənova G.M., Babayev H.G., Əzizov İ.V. Взаимосвяз состава глиадинов с показателями качества зерна мягкой пшеницы // Pakistan Journal of Breedeng and Genetics, 2026
  49. Hasan Babayev, Sevinj Musayeva, Esmer Abdullayeva, Corresponding Member of ANAS Novruz Guliyev. Effect of different concentrations of NaCl and ZnSO4 on the antooxidant system and some anabolic enzymes in the Cotton plant // Reports of ANAS, Baku, Elm, 2026.
  50. Rustamova Kh.R., Babayev H.G., Hasanov R.A. Searching of inhibitors of β-glucuronidase enzyme among of compounds belonging yo the unsymme trically urea classes (in vitro research) // Reports of ANAS, Baku, Elm, 2026. 

 

Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü

Azərbaycan Molekulyar Bioloqlar və Biokimyaçılar cəmiyyətinin üzvü;

Azərbaycan Botaniklər cəmiyyətinin üzvü;

Rusiya Fizioloqlar cəmiyyətinin üzvü;

Avropa Molekulyar Bioloqlar və Biokimyaçılar cəmiyyətinin üzvü.

Pedaqoji fəaliyyəti

 -

Digər fəaliyyəti

AR KTN Elmi Tədqiqat Əkinçilik İnstitutunda aparıcı elmi işçi.

Dövlət İmtahan Mərkəzi, müqavilə əsasında imtahan rəhbəri

Təltif və mükafatları

 Dnepropetrovski Milli Unniversitetinin "Ən Yaxşı Müəllim" nominasiyası üzrə mükafatı.

AMEA Biologiya və Tibb Bölməsinin Elmi fəaliyyətlə əlaqədar fəxri fərmanı.

AMEA Biologiya və Tibb Bölməsinin 60 illik yubileylə əlaqədar fəxri fərmanı

İş yeri və ünvanı

AR ETN Molekulyar Biologiya İnstitutu, İzzət Nəbiyev küçəsi 11, Bakı AZ1073, Azərbaycan 

Vəzifəsi

Baş elmi işçi

Xidməti tel.

(+994 12) 5381164,

(+994 12) 5382217   

Mobil tel.

(+994 50) 5332272 

Ev tel.

-

Faks

(+994 12) 5102433 

Elektron poçtu

babayev_hg@yahoo.co.uk

h.babayev@imbb.science.az
© 2018 Molekulyar Biologiya İnstitutu