8 Noyabr – Zəfər Günü Azərbaycan tarixinin ən mühüm səhifələrindən biri olmaqla yanaşı, xalqımızın milli iradəsinin, dövlətçilik əzminin və tarixi ədalətə olan inamının təntənəsidir.

Bu gün sadəcə hərbi qələbənin ildönümü deyil. Bu tarix 30 il davam edən işğala son qoyulmasının, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda aparılan mübarizənin və xalqın öz taleyinə sahib çıxmaq əzminin rəmzidir. Prezident İlham Əliyevin Zəfər Günü münasibətilə Xankəndidən Azərbaycan xalqına ünvanladığı müraciət də məhz bu tarixi hadisələrin siyasi, mənəvi və ideoloji mahiyyətini bir daha gündəmə gətirdi.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Zəfərin əldə olunmasında xalq-ordu-dövlət birliyinin həlledici rolunun vurğulanması idi. Dövlət başçısı bir daha xatırlatdı ki, 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Qələbə yalnız müasir silahların, hərbi texnologiyaların və peşəkar ordunun nəticəsi deyildi. Bu qələbənin arxasında uzun illər ərzində formalaşdırılmış milli iradə, vətənpərvərlik ruhu, siyasi qətiyyət və xalqın vahid məqsəd ətrafında birləşməsi dayanırdı.

Əlbəttə, müasir ordu quruculuğu, Silahlı Qüvvələrin texniki təchizatı, hərbi qulluqçuların peşəkarlığının artırılması və müntəzəm təlimlər Azərbaycanın hərbi üstünlüyünün təmin edilməsində mühüm rol oynadı. Lakin bütün bunların arxasında daha fundamental bir amil vardı: Azərbaycan xalqının öz torpaqlarını heç vaxt unutmaması və işğalla barışmaması.

İşğal illərində Azərbaycan cəmiyyəti müxtəlif təzyiqlərlə üzləşdi. Münaqişənin hərbi həllinin mümkünsüzlüyü barədə fikirlər səsləndirilir, ölkəmizə müxtəlif güzəştlər təklif olunur, beynəlxalq siyasi müstəvidə Azərbaycanın haqlı mövqeyinə təsir göstərmək cəhdləri edilirdi. Lakin dövlət başçısının çıxışında da qeyd olunduğu kimi, Azərbaycan işğalla barışmaq niyyətində deyildi. Bu mövqe illər ərzində ölkənin siyasi kursunun əsas istiqamətlərindən biri olaraq qaldı.

Burada mühüm bir məqam var: dövlətçilik yalnız sərhədlərin qorunması və idarəetmə institutlarının fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Dövlətçilik həm də xalqın öz tarixinə, milli kimliyinə və gələcəyinə münasibətidir. Azərbaycan cəmiyyətinin Qarabağ məsələsində nümayiş etdirdiyi mövqe bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Müxtəlif sosial təbəqələrdən, bölgələrdən və dünyagörüşlərindən olan insanlar eyni məqsəd ətrafında birləşmişdilər. Vətən müharibəsi bu birliyin real gücünü nümayiş etdirdi.

Prezident İlham Əliyevin müraciətində Şuşanın azad edilməsinə xüsusi yer ayrılması təsadüfi deyil. 8 noyabr 2020-ci il Azərbaycan tarixində yalnız bir şəhərin azad edildiyi gün deyil, həm də Vətən müharibəsinin hərbi-siyasi taleyinin həll olunduğu tarix kimi yadda qaldı.

Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı, milli yaddaşının və tarixi kimliyinin mühüm simvollarından biridir. Bu şəhərin azad edilməsi həm hərbi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Şuşa əməliyyatı Azərbaycan əsgərinin hazırlığını, döyüş ruhunu və mürəkkəb relyef şəraitində hərbi tapşırıqları yerinə yetirmək bacarığını nümayiş etdirdi.

Noyabrın 9-dan 10-na keçən gecə Ermənistanın kapitulyasiya sənədini imzalaması ilə müharibənin hərbi mərhələsi başa çatdı. Döyüş meydanında əldə edilən üstünlük nəticəsində Azərbaycanın hələ işğaldan azad edilməmiş bir sıra əraziləri də razılaşma çərçivəsində geri qaytarıldı. Beləliklə, 44 günlük müharibə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu.

Lakin Prezidentin çıxışında Zəfərin yalnız 2020-ci ilin noyabrında əldə olunmuş nəticə kimi təqdim edilməməsi də diqqətəlayiqdir. Dövlət başçısı 2023-cü il sentyabrın 19-20-də keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərini xatırladaraq bildirdi ki, həmin vaxt Xankəndidə “Qarabağ Azərbaycandır!” bəyanatının üzərinə qoyulan nida işarəsi öz siyasi və hüquqi ifadəsini tapdı.

Bu hadisələr Azərbaycanın suverenliyinin bütün ölkə ərazisində təmin edilməsi ilə nəticələndi. Beləliklə, 2020-ci ildə başlanan tarixi proses 2023-cü ildə yeni mərhələyə qədəm qoydu. Bu gün Xankəndidən verilən mesajların əsas məzmunlarından biri də məhz həmin reallığın beynəlxalq ictimaiyyətə və gələcək nəsillərə çatdırılmasıdır.

Prezident İlham Əliyevin müraciətində diqqət çəkən digər mühüm istiqamət işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq işləri və Böyük Qayıdış Proqramıdır.

Müharibə başa çatdıqdan sonra Azərbaycan qarşısında yeni və kifayət qədər mürəkkəb vəzifə dayanırdı. Otuz ilə yaxın müddətdə dağıdılmış, infrastrukturu məhv edilmiş, tarixi və dini abidələri zədələnmiş şəhər və kəndləri yenidən qurmaq, insanları doğma yurdlarına qaytarmaq lazım idi.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan işlər göstərir ki, Qələbənin nəticəsi yalnız hərbi-siyasi üstünlüklə ölçülmür. Əsl nəticə həmin torpaqlarda həyatın yenidən bərpa olunması, insanların öz evlərinə qayıtması, məktəblərin, xəstəxanaların, yolların, yaşayış komplekslərinin və digər infrastruktur obyektlərinin yaradılmasıdır.

Prezidentin açıqladığı məlumata görə, artıq 97 min insan azad edilmiş ərazilərdə yaşayır, təhsil alır və çalışır. Bu rəqəm Böyük Qayıdış prosesinin miqyasını göstərməklə yanaşı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni sosial-iqtisadi həyatın formalaşdığını nümayiş etdirir.

Burada diqqətçəkən başqa bir məqam da var. Ermənistanın işğal dövründə dağıtdığı şəhərlərin yerində Azərbaycan müasir yaşayış məkanları yaradır. Vaxtilə insanların məcburi köçkün həyatı yaşadığı torpaqlarda bu gün yeni evlər tikilir, yollar salınır, istehsal və xidmət sahələri inkişaf etdirilir. Bu prosesin mahiyyəti sadəcə tikinti deyil, tarixi yaddaşın və normal həyatın bərpasıdır.

Xankəndidə Zəfər Muzeyinin yaradılması da bu baxımdan xüsusi simvolik məna daşıyır. Prezidentin çıxışında qeyd etdiyi kimi, vaxtilə işğalçı siyasətin idarə olunduğu binanın Zəfər Muzeyinə çevrilməsi tarixin ironiyası olmaqla yanaşı, Azərbaycanın öz keçmişinə münasibətinin də ifadəsidir. Həmin məkanda artıq işğalçılıq siyasətinin deyil, Azərbaycanın mübarizə tarixinin, şəhidlərin qəhrəmanlığının və milli iradəsinin yaddaşı yaşadılacaq.

Bu, gələcək nəsillər üçün mühüm mesajdır: tarix unudulmamalı, qazanılmış müstəqillik və suverenlik qorunmalı, dövlətin varlığı uğrunda canından keçən insanların fədakarlığı daim xatırlanmalıdır.

Prezident İlham Əliyevin müraciətinin ən mühüm siyasi-ideoloji istiqamətlərindən biri də Azərbaycançılıq məfkurəsi ilə bağlı fikirlər idi. Dövlət başçısı Azərbaycançılığı ölkənin bütün uğurlarının təməlində dayanan, müxtəlif etnik qrupları və dini konfessiyaları birləşdirən milli ideya kimi xarakterizə etdi.

Əslində, Vətən müharibəsi dövründə Azərbaycan cəmiyyətinin nümayiş etdirdiyi həmrəylik bu ideyanın praktik ifadəsi oldu. Müxtəlif dini inanclara, etnik mənsubiyyətlərə və dünyagörüşlərinə malik insanlar Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyü və suverenliyi naminə vahid mövqedən çıxış etdilər.

Bu məqam müasir dünyada xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bir çox ölkələrdə etnik, dini və siyasi ziddiyyətlər cəmiyyətlərin parçalanmasına səbəb olduğu halda, Azərbaycan öz vətəndaşlarını ortaq dövlətçilik və vətəndaşlıq kimliyi ətrafında birləşdirməyi əsas prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdirir.

Azərbaycançılıq yalnız tarixi və mədəni bağlılıq deyil, həm də ortaq gələcək məsuliyyətidir. Bu məfkurənin əsas mahiyyəti Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyinə, suverenliyinə və milli maraqlarına sahib çıxmaqdır.

Prezidentin çıxışında milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına xüsusi diqqət yetirməsi də təsadüfi deyil. Çünki hərbi qələbə ilə əldə olunan nəticələrin uzunmüddətli və davamlı olması üçün cəmiyyətin mənəvi dayaqları da möhkəm olmalıdır. Dövlətin gücü yalnız iqtisadi göstəricilər və hərbi potensialla deyil, həm də vətəndaşların milli məsuliyyəti, həmrəyliyi və gələcəyə münasibəti ilə müəyyən olunur.

Dövlət başçısının müraciətində səslənən ən mühüm fikirlərdən biri Azərbaycanın bundan sonra da güclü olması zərurəti ilə bağlı idi. Prezident bildirdi ki, hər birimiz elə çalışmalıyıq ki, bundan sonra Azərbaycana zərər vermək heç kimin ağlına belə gəlməsin.

Bu fikir Zəfər Gününün yalnız keçmişə aid bayram olmadığını göstərir. Bu günün əsas vəzifələrindən biri gələcəyin təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Qazanılmış Qələbə dövlət qarşısında yeni məsuliyyətlər yaradır. Hərbi gücün qorunması, iqtisadi müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq mövqelərin gücləndirilməsi və milli birliyin saxlanılması bu məsuliyyətin əsas istiqamətləridir.

Azərbaycanın müasir inkişaf modelində siyasi müstəqillik və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət xüsusi yer tutur. Prezidentin çıxışında ölkəmizin siyasi, iqtisadi və hərbi baxımdan heç kimdən asılı olmayan dövlət kimi xarakterizə edilməsi də bu yanaşmanın ifadəsidir.

Bununla belə, güclü dövlət anlayışı yalnız hərbi imkanlarla məhdudlaşmamalıdır. Güclü dövlət həm də vətəndaşının rifahını təmin edən, sosial ədaləti möhkəmləndirən, təhsilə, elmə, səhiyyəyə və innovasiyalara sərmayə qoyan dövlətdir. Qarabağda aparılan quruculuq işləri ilə yanaşı, ölkənin digər bölgələrində də davamlı inkişafın təmin edilməsi Azərbaycanın gələcək strateji hədəfləri baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Xankəndidən xalqa ünvanlanan müraciətin ümumi məzmunu bir daha göstərdi ki, Zəfər Azərbaycan üçün həm tarixi yaddaş, həm dövlətçilik məsuliyyəti, həm də gələcəyə istiqamət verən siyasi və mənəvi dəyərdir.

Bu gün Zəfər Gününü qeyd edərkən 44 günlük müharibədə canından keçən şəhidlərimizi ehtiramla anır, qazilərimizin fədakarlığını minnətdarlıqla xatırlayırıq. Çünki bu Qələbənin arxasında minlərlə insanın taleyi, yarımçıq qalan arzular, ailələrin çəkdiyi ağrı-acı və bütöv bir xalqın üç onillik ərzində yaşatdığı Vətən həsrəti dayanır.

Prezident İlham Əliyevin Xankəndidən səsləndirdiyi müraciətin ən mühüm mesajı da budur: Qələbə yalnız qazanılmır, həm də qorunur. Onun siyasi, iqtisadi, hərbi və mənəvi dayaqları daim möhkəmləndirilməlidir.

Azərbaycan xalqı üçün 8 Noyabr sadəcə təqvimdə qırmızı rənglə qeyd olunan bayram deyil. Bu tarix torpağa bağlılığın, milli iradənin, dövlətə sədaqətin və tarixi yaddaşın rəmzidir. Şuşada dalğalanan bayraq, Xankəndidə ucalan Zəfər abidəsi və Qarabağda yenidən qurulan şəhərlər bir həqiqəti xatırladır: Azərbaycan öz torpaqlarının sahibidir və gələcəyini özü müəyyənləşdirir.

Zəfərimizin ən böyük mənası isə bundan sonra quracağımız güclü, təhlükəsiz və inkişaf edən Azərbaycandır.

Yaşasın Azərbaycan! Şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim qəlbimizdə yaşayacaq!